HỆ MẶT TRỜI

Các nhà thiên văn học đã từng khám phá hành tinh thứ 10 trong Hệ mặt trời vừa công bố một phát hiện thú vị khác: hành tinh này có một mặt trăng.
Trong khi quan sát hành tinh này, được phát hiện hồi tháng trước, nhóm các nhà thiên văn học, do giáo sư Michael Brown thuộc Viện công nghệ California dẫn đầu, đã phát hiện một vệt mờ nhạt sau hành tinh này. Do vệt này đang di chuyển nên các nhà thiên văn xác định nó là một mặt trăng chứ không phải là một xác sao - vốn không chuyển động.

Hồi cuối tháng 7, giáo sư Brown thông báo nhóm của ông phát hiện 2003 UB313 - được cho là hành tinh thứ 10 trong Hệ mặt trời, lớn hơn cả Diêm vương tinh và nằm cách xa Mặt trời gấp gần 3 lần so với Diêm vương tinh. Giống như Diêm vương tinh, 2003 UB313 cũng được bao phủ bằng băng mêtan, nhiệt độ dưới âm 30 độ C.

Phát hiện mặt trăng này rất quan trọng do nó có thể giúp các nhà khoa học xác định khối lượng của hành tinh mới.

Mặt trăng này được phát hiện lần đầu bởi kính viễn vọng dài 10m đặt tại đài thiên văn W.M. Keck tại Hawaii vào ngày 10-9. Các nhà khoa học hy vọng sẽ biết thêm nhiều điều về cấu tạo của mặt trăng này khi thực hiện nhiều quan sát chuyên sâu hơn bằng kính viễn vọng Hubble vào tháng 11 tới.








Nếu các tính toán của 2 giáo sư Charles Lineweaver và Daniel Grether tại đại học New South Wales là chính xác, thì hệ mặt trời của chúng ta có thể có đến 10 tỉ tỉ hàng xóm trong vũ trụ và 10% trong số đó có sự sống tồn tại ở tất cả mọi trạng thái.
Con số này quả thực là đáng kinh ngạc vì vào năm 1996, chúng ta chỉ mới tìm được 1 hành tinh quay quanh một ngôi sao khác và con số này đến nay chỉ lên tới vài trăm. Tuy nhiên nếu xét theo số lượng sao được khoanh vùng để tìm kiếm sự sống, khoảng 2.000 ngôi sao, thì 5% ngôi sao được quan sát có hành tinh quay quanh. Và Lineweaver cùng Grether nâng tỉ lệ này lên 25%.

Vậy tại sao chúng ta không phát hiện ra số lượng đông đảo các hành tinh này? Hai nhà khoa học cho rằng các hành tinh ngoài hệ mặt trời quá nhỏ hoặc có chu kỳ quay rất lâu nên các kỹ thuật hiện tại chưa thể tìm ra được.

Lineweaver cho rằng dù các hành tinh có sự sống như trái đất vẫn chưa tìm thấy vì chúng quá nhỏ, nhưng ông dự đoán 10% số hành tinh có tồn tại sự sống. Dĩ nhiên, không nhất thiết đó là sự sống hệt như trên trái đất. Ông đặt ra giả thiết các lọai vi khuẩn tràn ngập các hành tinh này và chúng phát triển theo đường nào thì chỉ có trời mới biết.








Trong phiên họp toàn thể của Hiệp hội các nhà thiên văn Quốc tế (IAU) diễn ra ở Prague (Cộng hoà Czech) ngày 24/8, sau cuộc tranh luận sôi nổi, 2.500 nhà thiên văn học và khoa học đã bỏ phiếu biểu quyết rằng Sao Diêm vương (Pluto) - được coi là hành tinh thứ 9 thuộc hệ Mặt trời kể từ khi được phát hiện năm 1930 - nay sẽ được đưa vào nhóm các hành tinh"lùn".

Quyết định này đã "chấm dứt" sự tồn tại như một hành tinh thứ 9 và là hành tinh xa nhất trong hệ Mặt trời của sao Diêm vương trong suốt nhiều thập kỷ qua. Đồng thời, kết luận trên cũng chấm dứt cuộc tranh cãi nhiều năm qua xung quanh ngôi sao này giữa các nhà thiên văn học vì có nhiều ý kiến cho rằng ngôi sao này quá nhỏ và có quỹ đạo hoạt động không đồng tâm so với các hành tinh còn lại.

TÁC ĐỘNG CỦA KHÍ QUYỂN TỚI SỰ SỐNG:

Nhiệt độ tăng, băng tan chảy, mực nước biển dâng lên trong tương lai gần chỉ là một phần trong vũ điệu của hiệu ứng nhà kính. Nó có thể bẻ cong đường ray, thay đổi nhịp sinh học của động vật, làm các hồ biến mất và khiến bạn hắt hơi nhiều hơn.

Con người hắt hơi nhiều hơn

Chứng hắt hơi sổ mũi và ngứa mắt vốn hành hạ bạn vào mùa xuân bỗng xuất hiện thường xuyên hơn trong những năm gần đây? Nếu đúng thế, thủ phạm có thể là hiệu ứng nhà kính. Trong suốt vài thập kỷ qua, số người mắc các bệnh dị ứng theo mùa và hen suyễn ngày càng tăng lên.

Mặc dù những thay đổi trong lối sống và tình trạng ô nhiễm khiến con người trở nên dễ tổn thương hơn trước những tác nhân gây dị ứng trong không khí, song một số nghiên cứu đã khẳng định một nguyên nhân khác nữa: Lượng carbon dioxide trong khí quyển và nhiệt độ cao là nhân tố quan trọng khiến thực vật nở hoa sớm và tạo ra nhiều phấn hơn. Phấn hoa là một trong những tác nhân gây dị ứng hàng đầu.

Động vật di cư lên đồi núi

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng nhiều loài động vật đã di chuyển lên những vị trí cao hơn để sinh sống, có lẽ là do những thay đổi khí hậu ở môi trường. Tiêu biểu cho sự thay đổi vị trí sống là chuột, sóc chuột và sóc.

Những biến động khí hậu cũng đang là mối hiểm họa đối với những động vật ở vùng cực, chẳng hạn như chim cánh cụt hay gấu Bắc Cực, trong bối cảnh băng đang tan dần đi.

Thực vật bùng nổ ở Bắc Cực

Tình trạng tan chảy băng ở Bắc Cực có thể gây ra vô số vấn đề với động vật và thực vật ở vĩ độ thấp; nhưng nó lại tạo điều kiện thuận lợi cho thực vật sống ở vĩ độ cao, ngay cả tại vùng cực. Cây cối ở Bắc Cực thường bị vùi dưới băng trong phần lớn thời gian của năm. Ngày nay, băng tan chảy sớm hơn vào mùa xuân, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sự phát triển của chúng.

Một số nghiên cứu gần đây phát hiện, nồng độ của sắc tố chlorophyll - được tạo ra trong quá trình quang hợp của thực vật - ở Bắc Cực ngày nay cao hơn nhiều so với trước kia. Điều này cho thấy số lượng thực vật ở đây ngày càng tăng lên.

Sự biến mất của các hồ

125 hồ ở Bắc Cực đã biến mất trong vài thập kỷ qua. Điều này càng khiến người ta tin rằng hiệu ứng nhà kính đã tác động tới hai địa cực của Trái Đất. Các nghiên cứu chỉ ra rằng các hồ biến mất vì tầng băng vĩnh cửu bên dưới chúng đã tan chảy. Khi lớp băng dưới hồ - vốn đã tồn tại từ hàng triệu năm - tan chảy, nước sẽ thấm qua đất, khiến hồ cạn đi. Khi các hồ biến mất, các hệ sinh thái phụ thuộc vào chúng cũng biến mất theo.

Nhiều công trình biến dạng

Hiệu ứng nhà kính không chỉ làm tan chảy băng ở địa cực, mà dường như còn làm biến mất lớp băng vĩnh cửu bên dưới bề mặt Trái Đất. Tình trạng này khiến cho hiện tượng co rút của mặt đất xảy ra thường xuyên hơn, tạo ra nhiều vết nứt và làm biến dạng nhiều công trình cơ sở hạ tầng như đường sắt, đường cao tốc và nhà cửa. Những tác động của hiện tượng tan chảy lớp băng vĩnh cửu dưới lòng đất có thể gây lở đá và sạt đất ở trên đồi, núi.

Nhịp sinh học của động vật thay đổi

Hiệu ứng nhà kính khiến mùa xuân bắt đầu sớm hơn nên chim có thể sẽ không có sâu mà bắt. Do thực vật nở hoa sớm hơn, những động vật ăn cây cỏ, dưới tác động của nhịp sinh học, sẽ không kịp sinh con vào thời gian mà lượng thức ăn dồi dào. Chỉ những loài điều chỉnh được nhịp sinh học để bắt nhịp với chu kỳ sinh sản của cây cối mới có cơ hội duy trì nòi giống và truyền thông tin di truyền cho thế hệ sau.

Vệ tinh quay nhanh hơn

Những tác động của khí carbon dioxide - nguyên nhân chính gây hiệu ứng nhà kính - đã bắt đầu vươn tới không gian bên ngoài Trái Đất. Không khí ở tầng ngoài cùng hành tinh xanh rất mỏng, nhưng những phân tử khí vẫn tạo ra lực cản khiến cho các vệ tinh nhân tạo giảm tốc độ. Tình trạng đó khiến các kỹ sư phải thường xuyên tác động để đưa chúng về đúng quỹ đạo ban đầu.

Nhưng lượng carbon dioxide ở tầng ngoài cùng của khí quyển đang tăng lên từng ngày, khiến cho không khí trở nên lạnh hơn và ổn định hơn. Khi khí quyển ổn định hơn thì lực cản mà chúng tạo ra sẽ giảm đi, khiến cho các vệ tinh quay nhanh hơn.

Chiều cao của các dãy núi tăng lên

Những người leo núi có thể không để ý, nhưng dãy Alps và nhiều dãy núi khác đã cao dần lên trong suốt một thập kỷ qua nhờ sự tan chảy của những lớp băng trên đỉnh của chúng. Trong suốt 4.000 năm qua, sức nặng của những lớp băng này tác động xuống bề mặt Trái Đất, khiến các dãy núi lún xuống. Khi chúng tan chảy, sức nặng đó được dỡ bỏ, và vùng đất bên dưới đã nhô lên. Sự ấm lên của khí hậu làm tăng tốc độ tan chảy của những lớp băng trên đỉnh, nên các dãy núi cũng đang vươn lên với tốc độ nhanh hơn.

Các kỳ quan đứng trước nguy cơ bị hủy diệt

Trên khắp thế giới, đền chùa, kỳ quan thiên nhiên, các công trình cổ - từ trước tới nay luôn được coi là biểu tượng của sự trường tồn - đang phải chịu đựng những thử thách của thời gian. Nhưng những tác động trực tiếp của hiệu ứng nhà kính có thể phá hủy chúng với tốc độ nhanh khủng khiếp.

Sự dâng cao của mực nước biển và sự khắc nghiệt của thời tiết có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đối với những địa điểm được cho là không thể thay thế. Những trận lũ đã phá hỏng Sukhothai, một thành phố 600 tuổi và từng là kinh đô của vương quốc Thái Lan.

Cháy rừng xảy ra thường xuyên hơn

Hiệu ứng nhà kính cũng làm tăng số vụ cháy rừng ở khắp nơi trên thế giới, đặc biệt là Mỹ. Các nhà khoa học cho rằng sự tăng lên của nhiệt độ và tình trạng tan sớm của tuyết là nguyên nhân chính khiến lửa dễ xuất hiện và lan ra các khu rừng. Mùa xuân đến sớm khiến tuyết tan sớm, làm cho tình trạng khô hanh ở các khu rừng ngày càng trầm trọng, khiến chúng dễ bắt lửa hơn.